Đặc trưng và cách ứng dụng nội thất phong cách Nhật Bản

Nội thất phong cách Nhật Bản gây ấn tượng bởi sự tối giản, gọn gàng và gần gũi với thiên nhiên. Không gian thường sử dụng gỗ sáng, màu trung tính ấm, đồ nội thất vừa đủ và những khoảng trống được sắp đặt có chủ đích, tạo cảm giác nhẹ nhàng và thư thái.

Tuy nhiên, để ứng dụng phong cách này đẹp và phù hợp với nhà ở hiện đại, việc lựa chọn nội thất, màu sắc và cách bố trí cần có sự cân đối. Vậy nội thất phong cách Nhật Bản có những đặc trưng nào và nên áp dụng ra sao? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết.

Khái niệm nền tảng của nội thất phong cách Nhật Bản

Để hiểu đúng nội thất phong cách Nhật Bản, trước hết cần nắm được một số khái niệm nền tảng tạo nên tư duy thẩm mỹ của phong cách này.

Ma (間)

Ma là một trong những khái niệm quan trọng nhất nhưng cũng thường bị bỏ qua khi thiết kế nhà theo phong cách Nhật. Ma không phải khoảng trống xuất hiện vì căn nhà chưa được mua đủ đồ, mà là khoảng lặng được chủ động tạo ra để những món đồ còn lại có không gian “thở”.

Trong âm nhạc, ma có thể được hiểu như một quãng nghỉ. Trong nội thất, đó có thể là một mảng tường được cố tình để trống, một khoảng sàn không đặt đồ hoặc khoảng cách vừa đủ giữa hai nhóm nội thất. Chính những khoảng nghỉ này giúp tổng thể trở nên nhẹ nhàng và có chiều sâu hơn.

Wabi (侘) và Sabi (寂)

Wabi gắn với vẻ đẹp của sự giản dị, thô mộc và không phô trương. Trong khi đó, Sabi thể hiện vẻ đẹp được tạo nên bởi thời gian, chẳng hạn lớp patina trên kim loại hay màu gỗ thay đổi sau nhiều năm sử dụng. Sabi không đồng nghĩa với cũ kỹ hoặc xuống cấp. Một món đồ bị hỏng vì ẩm mốc chỉ đơn giản là đồ bị hỏng. Giá trị của Sabi nằm ở dấu vết thời gian trên một vật thể vẫn giữ được công năng và được chăm sóc đúng cách.

Mono no aware (物の哀れ)

Trong nội thất phong cách Nhật Bản, Mono no aware là cảm thức về sự vô thường, khi con người nhận ra mọi vật đều đang thay đổi và vẻ đẹp có thể nằm ngay trong quá trình thay đổi đó. Kintsugi, kỹ thuật hàn những món đồ gốm bị vỡ bằng sơn mài rồi rắc vàng lên đường nứt, là một biểu hiện tiêu biểu. Thay vì cố gắng che giấu dấu vết hư tổn, người ta biến chính vết nứt thành một phần đáng chú ý của món đồ.

Shokunin (職人)

Shokunin thể hiện tinh thần của người thợ thủ công dành nhiều năm để theo đuổi và hoàn thiện một nghề. Khi áp dụng vào việc lựa chọn nội thất, tinh thần này khuyến khích việc ưu tiên ít món nhưng được làm chỉn chu.

Trong nội thất phong cách Nhật Bản, những chi tiết như mộng ghép kín, cạnh bo đều hay bề mặt được xử lý sạch sẽ có giá trị hơn việc sở hữu quá nhiều món đồ nhưng hoàn thiện hời hợt. Vì vậy, số lượng không phải yếu tố quyết định; chất lượng và sự phù hợp mới là điều quan trọng.

Phong cách Nhật Bản truyền thống, Japandi và Wabi Sabi khác nhau thế nào?

Đây là phần cần đặc biệt lưu ý nếu bạn đang lựa chọn phong cách cho căn hộ. Ba nhánh này có thể cùng sử dụng bảng màu trung tính, gỗ và các vật liệu tự nhiên, nhưng cách vận hành không hoàn toàn giống nhau.

Có thể đọc nhanh bảng trên theo một cách đơn giản: nếu đồ nội thất trong nhà có chân cao, sử dụng thảm len và có một vài điểm nhấn đen than, bạn đang nghiêng về phong cách nội thất Japandi. Nếu phần lớn đồ nội thất không nhấc khỏi sàn và gần như không có thảm, phong cách đang gần với phong cách Nhật truyền thống hơn.

Cả hai đều thuộc nhóm nội thất phong cách Nhật Bản, nhưng quy tắc lựa chọn đồ lại khác nhau khá rõ, đặc biệt ở cách xử lý chân đồ và mối quan hệ giữa nội thất với mặt sàn.

Ba đặc điểm nổi bật của phong cách nội thất Japandi

Japandi thường được hiểu là sự kết hợp giữa phong cách Nhật Bản và Scandinavian, tạo nên không gian tối giản nhưng vẫn ấm áp, gần gũi. Cách hiểu này đúng, nhưng chưa đủ để bạn dễ dàng lựa chọn nội thất phù hợp. Để nhận biết rõ hơn phong cách nội thất Japandi, bạn có thể dựa vào ba đặc điểm nổi bật sau:

Phong cách Japandi sáng hơn phong cách Nhật Bản truyền thống

Phong cách Japandi thường có tổng thể sáng hơn phong cách Nhật thuần tuý. Phong cách Bắc Âu hình thành trong điều kiện thiếu ánh sáng tự nhiên vào mùa đông nên thường sử dụng tường trắng ngà, kem sáng cùng các loại gỗ như sồi trắng hoặc tần bì với màu tương đối sáng. 

Trong khi đó, nội thất phong cách Nhật Bản truyền thống thường sử dụng những vật liệu như gỗ tuyết tùng và chiếu tatami có sắc vàng pha xanh, khiến tổng thể có phần trầm hơn.

Phong cách Japandi cần có tương phản

Một đặc điểm quan trọng của Japandi là khả năng tạo điểm nhấn thông qua tương phản. Cặp kết hợp quen thuộc là gỗ sáng đi cùng đen than, có thể xuất hiện ở chân bàn kim loại, khung ghế, tay nắm tủ hoặc chao đèn.

Một tỷ lệ tham khảo là 60% nền trung tính sáng, 30% gỗ và 10% đen than. Nếu loại bỏ hoàn toàn 10% tương phản này, căn phòng rất dễ trở thành một không gian toàn màu be và gỗ sáng, thiếu điểm nhấn và cảm giác như chưa hoàn thiện.

Phong cách Japandi sử dụng hàng dệt nhiều hơn phong cách Nhật thuần tuý

So với phong cách Nhật truyền thống, Japandi sử dụng nhiều hàng dệt hơn. Những yếu tố như thảm len dệt thô, gối tựa vải lanh, rèm buông hay nến mang ảnh hưởng từ hygge và lagom của Bắc Âu. Đây cũng là một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất khi nhìn vào hình ảnh không gian. Hàng dệt giúp Japandi có cảm giác mềm mại và ấm áp hơn so với hai nhánh còn lại.

Nội thất phong cách Wabi Sabi không phải là tường xi măng

Trong ba nhánh của nội thất phong cách Nhật Bản, Wabi Sabi là phong cách thường bị hiểu sai nhất. Nhiều công trình tại Việt Nam rút gọn Wabi Sabi thành công thức: sơn tường hiệu ứng bê tông, thêm một bình gốm thô, đặt thêm cành khô và hoàn thành. 

Tuy nhiên, cần hiểu rằng nội thất phong cách Wabi Sabi không phải một hiệu ứng bề mặt. Đây là một nguyên tắc lựa chọn và sắp xếp, tập trung vào việc giữ lại món đồ nào, loại bỏ món nào và tạo ra mối quan hệ hài hòa giữa vật thể với không gian. Nói cách khác, Wabi Sabi trả lời câu hỏi “nên giữ gì và bỏ gì” nhiều hơn là “nên sơn tường màu gì”.

Một căn phòng có tường phẳng sơn trắng, chỉ sử dụng bốn món đồ đúng tỷ lệ và giữ lại một khoảng trống có chủ đích vẫn có thể thể hiện tinh thần Wabi Sabi tốt hơn một căn phòng phủ hiệu ứng xi măng nhưng chứa quá nhiều đồ.

Khái niệm Sabi trong nội thất phong cách Nhật Bản cũng cần được hiểu đúng. Nếu dịch Sabi đơn giản thành sự cũ kỹ, người dùng rất dễ đi đến việc cố tình tạo vết mòn trên những món đồ mới. Trong thực tế, Sabi đề cao dấu vết của thời gian trên một vật thể vẫn nguyên vẹn về công năng và được chăm sóc tốt.

Một vết xước xuất hiện tự nhiên sau năm năm sử dụng bàn ăn có thể được xem là dấu vết thời gian. Ngược lại, một vết xước được làm giả ngay tại xưởng không tạo ra giá trị tương tự. Trước khi gọi một căn phòng là Wabi Sabi, bạn có thể kiểm tra bằng ba câu hỏi:

• Có ít nhất một mảng trống được giữ lại có chủ đích, không kê đồ và không treo tranh hay không?
• Mỗi món đồ trong phòng có công năng rõ ràng hay không?
• Vật liệu trong không gian sẽ già đi đẹp theo thời gian hay chỉ xuống cấp sau vài mùa nồm?

Nếu cả ba câu hỏi đều có câu trả lời là không, căn phòng có thể đã có texture hoặc hiệu ứng bề mặt, nhưng chưa thực sự thể hiện tinh thần Wabi Sabi.

Phân biệt nội thất Nhật Bản, Bắc Âu và Hàn Quốc

Nội thất phong cách Nhật Bản, phong cách Bắc Âu và Hàn Quốc hiện đại đều có xu hướng sử dụng gỗ sáng và thiết kế tối giản. Vì vậy, ba phong cách này rất dễ bị nhầm lẫn. Điểm khác biệt nằm ở tinh thần thiết kế cũng như cách từng phong cách xử lý mối quan hệ giữa đồ nội thất và mặt sàn.

Có thể thấy thẩm mỹ Hàn Quốc hiện đại nằm khá gần ở khoảng giữa, vừa có sự ấm áp và bo mềm theo hướng Nhật, vừa có sự sáng sủa, gọn gàng của Bắc Âu. Nếu bạn yêu thích nội thất phong cách Nhật Bản nhưng cảm thấy Japandi có một số chi tiết hơi lạnh hoặc quá thiên về tương phản, hướng nội thất phong cách Hàn Quốc có thể là lựa chọn dễ sống hơn đối với những gia đình có trẻ nhỏ.

Vật liệu Tatami, shoji và gỗ mộc có phù hợp với khí hậu Việt?

Đây là vấn đề cần đặc biệt quan tâm khi ứng dụng nội thất phong cách Nhật Bản tại Việt Nam. Những vật liệu như tatami, shoji hay gỗ mộc là biểu tượng của phong cách Nhật, nhưng chúng được phát triển trong điều kiện khí hậu có sự khác biệt đáng kể so với môi trường nồm ẩm tại Việt Nam.

Nguyên tắc quan trọng khi làm nội thất phong cách Nhật Bản tại Việt Nam là giữ lại hình thức, tỷ lệ và cảm giác của vật liệu gốc, nhưng thay phần lõi bằng vật liệu có khả năng chịu ẩm tốt hơn. Chẳng hạn, một tấm vách kính mờ kết hợp khung gỗ sẫm màu vẫn có thể tạo hiệu ứng ánh sáng khuếch tán tương tự shoji mà không cần thay giấy sau mỗi mùa nồm.

Với những căn hộ có chiều cao trần phổ biến khoảng 2,6 - 2,8m tại Việt Nam, cũng không nên cố dựng trần gỗ nan quá dày. Hệ nan có thể chiếm mất 8 - 12cm chiều cao, khiến căn phòng trở nên bí và thấp hơn. Thay vào đó, có thể chuyển chi tiết nan xuống vách hoặc mặt tủ để vẫn giữ được ngôn ngữ Nhật mà không làm giảm chiều cao cảm nhận của không gian.

Nên bắt đầu ứng dụng nội thất phong cách Nhật Bản từ đâu?

Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy đi từ những yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến cảm nhận không gian thay vì mua đồ theo cảm tính.

Bắt đầu từ cửa ra vào

Genkan là khu vực cởi giày ngay lối vào nhà, thường thấp hơn mặt sàn bên trong và có bậc kamachi để tạo ranh giới. Người Nhật, người Hàn và người Việt đều có thói quen cởi giày trước khi vào nhà, vì vậy đây là một chi tiết dễ áp dụng. 

Khu vực này có thể bố trí một hệ tủ giày cao vừa tầm, một ghế ngồi nhỏ và một mảng tường trống phía trên. Một hệ tủ nhiều ngăn như Frappuccino đặt ở sảnh giúp giày dép được cất gọn khỏi tầm mắt, đồng thời tạo cảm giác ngăn nắp đúng với tinh thần ma.

Tiếp theo là ánh sáng

Ánh sáng có ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận của gỗ và các vật liệu tự nhiên. Có thể ưu tiên đèn 2700 - 3000K, chỉ số hoàn màu CRI từ 90 trở lên để màu gỗ sáng không bị bợt. Thay vì chỉ sử dụng một chiếc đèn ốp trần ở giữa phòng, nên kết hợp ba lớp ánh sáng:

• Đèn nền âm trần.
• Đèn hắt phía sau tủ hoặc đầu giường.
• Một chiếc đèn sàn ở góc phòng.

Ánh sáng có thể được khuếch tán qua chao vải hoặc mica sữa để mô phỏng hiệu ứng mềm và dịu của giấy shoji.

Cuối cùng mới đến đồ nội thất

Bạn không nhất thiết phải mua toàn bộ nội thất theo một bộ sưu tập. Với căn hộ khoảng 60 - 70m², chỉ cần bốn món được lựa chọn đúng cũng có thể tạo ra ngôn ngữ rõ ràng cho nội thất phong cách Nhật Bản:

• Bàn ăn gỗ sáng: mặt phẳng, không hoa văn, chẳng hạn bộ bàn ăn gỗ cao su bốn chỗ có kiểu dáng cơ bản, phù hợp căn hộ nhỏ và tinh thần tiết chế.
• Bàn trà thấp: hình khối đơn giản, gầm hở như bàn trà Ava.
• Giường bọc vải mộc: đầu giường thấp, chẳng hạn giường ngủ vải Arte 1,2m phù hợp phòng nhỏ.
• Góc làm việc: bàn làm việc Hopkins với mặt sồi liền.

Bạn có thể chọn ba trong bốn món có cùng tông gỗ và để món còn lại khác chất liệu nhằm tạo một điểm nghỉ cho thị giác. Không nên cố gắng đồng bộ 100% mọi món đồ, bởi sự đồng bộ tuyệt đối rất dễ khiến không gian mang cảm giác như một showroom.

5 sai lầm khi làm nội thất phong cách Nhật Bản ở Việt Nam

Coi Wabi Sabi như một loại sơn

Một trong những lỗi phổ biến nhất là tạo một mảng tường hiệu ứng bê tông rồi giữ nguyên toàn bộ đồ đạc cũ. Khi đó, texture trên tường rất dễ trở thành một chi tiết lạc lõng. Wabi Sabi bắt đầu từ việc giảm bớt và lựa chọn đồ đạc, không bắt đầu từ việc thêm một hiệu ứng bề mặt.

Làm theo phong cách Japandi nhưng bỏ qua tương phản

Nhiều người mua toàn bộ nội thất màu be và gỗ sáng vì nghĩ đó là Japandi. Tuy nhiên, nếu không có điểm tương phản, căn phòng rất dễ nhạt và thiếu cấu trúc. Bạn không cần sử dụng quá nhiều màu đen. Một vài chi tiết như chân bàn đen, tay nắm đen hoặc chao đèn đen cũng có thể tạo đủ điểm nhấn cần thiết.

Sử dụng tatami và giấy washi thật trong căn hộ

Trong nội thất phong cách Nhật Bản, Tatami và giấy washi mang lại cảm giác Nhật Bản rất rõ, nhưng việc sử dụng vật liệu nguyên bản trong căn hộ Việt Nam có thể tạo ra vấn đề sau mùa nồm đầu tiên. Chiếu dễ mốc, còn giấy có thể chùng hoặc hư hỏng. Vì vậy, nên cân nhắc các phiên bản tổng hợp ngay từ đầu. 

Chỉ cần giữ đúng kích thước module, tỷ lệ và màu sắc, bạn vẫn có thể duy trì hiệu ứng thẩm mỹ mong muốn mà giảm đáng kể rủi ro do khí hậu.

Hiểu sai về ma

Một số người kê toàn bộ đồ nội thất sát tường rồi để trống phần giữa phòng và cho rằng đó là ma. Tuy nhiên, khoảng trống có chủ đích không đồng nghĩa với việc dồn hết đồ về phía rìa căn phòng rồi để lại một khoảng trống lớn ở giữa. Ma là những khoảng nghỉ được tạo ra giữa các nhóm đồ, giúp từng khu vực có không gian riêng và tạo nhịp điệu cho tổng thể.

Lạm dụng đồ trang trí

Một vài món đồ gốm và cành khô có thể tạo điểm nhấn, nhưng ba món gốm cùng một cành khô trong một phòng khách đôi khi đã là quá nhiều. Mật độ trang trí thấp là đặc điểm nhận dạng của cả Nhật truyền thống, Japandi và Wabi Sabi. Đây cũng là một trong những nguyên tắc dễ áp dụng nhất, bởi đôi khi cách tốt nhất để giữ đúng tinh thần không gian là không mua thêm.

Câu hỏi thường gặp

Japandi và nội thất phong cách Nhật Bản truyền thống khác nhau thế nào?

Khác rõ nhất ở chiều cao đồ đạc và độ tương phản. Japandi dùng đồ chân cao 15-20cm, bảng màu sáng hơn, có điểm nhấn đen than cùng nhiều hàng dệt như thảm, gối, rèm. Nhật truyền thống sống sát sàn với tatami, futon, bàn thấp 30-35cm, gần như không dùng thảm và có độ chênh sáng rất thấp.

Wabi Sabi có phải là tường xi măng và đồ cũ không?

Không. Wabi Sabi là nguyên tắc chọn lọc và chấp nhận sự vô thường, không phải một hiệu ứng bề mặt. Tường xi măng chỉ là một lựa chọn vật liệu trong nhiều lựa chọn. Một phòng tường trắng phẳng, ít đồ, có khoảng trống được giữ chủ động vẫn đúng tinh thần Wabi Sabi hơn một phòng đầy texture nhưng chật đồ.

Màu sơn nào hợp với nội thất phong cách Nhật Bản?

Chọn nền kem, be ấm hoặc trắng ngà, kết hợp gỗ sáng và một điểm nhấn xám khói, xanh rêu hoặc đen than. Tỷ lệ tham khảo là 60% màu nền, 30% màu gỗ, 10% màu nhấn. Tránh trắng lạnh tinh khiết vì nó làm gỗ sáng trông bợt và mất độ ấm đặc trưng của phong cách.

Gỗ nào phù hợp nhất cho phong cách Nhật và Japandi?

Sồi trắng và tần bì là hai lựa chọn phổ biến nhất nhờ vân thẳng, tông sáng ngả vàng nhạt. Tuyết tùng và tre đúng chất Nhật truyền thống hơn nhưng khó bảo dưỡng ở Việt Nam. Dù chọn loại nào, yêu cầu gỗ tẩm sấy đạt độ ẩm dưới 12% và phủ PU mờ để hạn chế cong vênh.

Nên chọn nội thất phong cách Nhật Bản, Bắc Âu hay Hàn Quốc?

Tùy vào sở thích và nhu cầu của bạn. Phong cách Nhật Bản và Japandi hợp người sống tối giản, ít đồ, chấp nhận kỷ luật dọn dẹp. Phong cách Bắc Âu hợp không gian thiếu sáng tự nhiên. Phong cách Hàn Quốc hiện đại thường dễ sống nhất với gia đình có trẻ nhỏ nhờ bo góc mềm, nhiều lưu trữ kín và bảng màu ấm sáng.

Kết luận

Nội thất phong cách Nhật Bản đề cao sự tối giản, khoảng trống có chủ đích và vẻ đẹp gần gũi với tự nhiên. Tuy nhiên, để đưa tinh thần này vào không gian sống hiện đại, bạn không nhất thiết phải sao chép hoàn toàn nhà ở truyền thống Nhật Bản. Việc lựa chọn vật liệu phù hợp với khí hậu Việt Nam, cân đối màu sắc, ánh sáng và số lượng nội thất sẽ giúp không gian vừa giữ được nét thanh lịch, thư thái vừa thuận tiện trong quá trình sử dụng.

Nếu yêu thích vẻ đẹp gọn gàng, ấm áp của phong cách Nhật nhưng muốn tìm thêm những lựa chọn phù hợp với lối sống hiện đại, bạn có thể tham khảo phong cách nội thất Hàn Quốc tại Jang In. Là thương hiệu nội thất Hàn Quốc với kinh nghiệm lâu năm, Jang In tập trung vào thiết kế hiện đại, đường nét mềm mại, màu sắc ấm sáng và tính tiện dụng trong sinh hoạt.

Bạn có thể tham khảo các mẫu nội thất và trải nghiệm thực tế tại hệ thống showroom Jang In để lựa chọn phong cách phù hợp với diện tích, nhu cầu sử dụng và gu thẩm mỹ của gia đình.